Η διπλωματική πρωτοβουλία ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν κατέληξε σε αδιέξοδο, καθώς δεν επιτεύχθηκε συμφωνία για τον τερματισμό της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, παρά τον μαραθώνιο συνομιλιών διάρκειας 21 ωρών που πραγματοποιήθηκε στο Ισλαμαμπάντ.
Ο Τζέι Ντι Βανς γνωστοποίησε ότι αναχωρεί για την Ουάσιγκτον, επισημαίνοντας πως κατέθεσε την «τελική και καλύτερη πρόταση» προς την ιρανική πλευρά, χωρίς όμως να υπάρξει σύγκλιση.
«Θα επιστρέψουμε στις ΗΠΑ χωρίς να έχουμε κλείσει συμφωνία», είπε ο κ. Βανς κατά τη διάρκεια σύντομης συνέντευξης Τύπου στο Ισλαμαμπάντ, όπου Αμερικανοί και Ιρανοί διαπραγματεύτηκαν από χθες Σάββατο ως τις πρώτες πρωινές ώρες σήμερα, για 21 ώρες, όπως διευκρίνισε. «Νομίζω πως είναι κακό νέο για το Ιράν περισσότερο απ’ ό,τι για τις ΗΠΑ» το ότι οι διαπραγματεύσεις τερματίστηκαν χωρίς συμφωνία, πρόσθεσε.
Ο ίδιος επέκρινε ιδιαίτερα το γεγονός ότι δεν υπήρξε «ρητή δέσμευση» από την Τεχεράνη για εγκατάλειψη του πυρηνικού της προγράμματος, θέση που αποτελεί βασική απαίτηση του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος μαζί με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου είχε προχωρήσει στις 28 Φεβρουαρίου στην έναρξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων που έχουν προκαλέσει χιλιάδες θύματα και σοβαρούς κραδασμούς στην παγκόσμια οικονομία.
«Φεύγουμε αφού υποβάλαμε πολύ απλή πρόταση, προσέγγιση που αποτελεί την τελική μας πρόσφορά και την καλύτερη που μπορούσαμε να κάνουμε. Θα δούμε αν οι Ιρανοί θα επιλέξουν να αποδεχτούν τους όρους μας ή όχι», συμπλήρωσε ο κ. Βανς τονίζοντας πως «κάναμε πολύ σαφές ποιες είναι οι κόκκινες γραμμές μας».
Η απάντηση της Τεχεράνης
Από την πλευρά του Ιράν, η διακοπή των διαπραγματεύσεων επιβεβαιώθηκε, με την ευθύνη να αποδίδεται στις «παράλογες απαιτήσεις» της Ουάσιγκτον, σύμφωνα με μετάδοση της κρατικής τηλεόρασης.
Οι επαφές πραγματοποιήθηκαν με τη διαμεσολάβηση του Πακιστάν και χαρακτηρίστηκαν από ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς έγιναν σε επίπεδο που δεν έχει προηγούμενο από την Ισλαμική Επανάσταση στο Ιράν.
Στόχος των συνομιλιών, που ακολούθησαν την πρόσφατη δίβδομη κατάπαυση του πυρός, ήταν να ανοίξει ο δρόμος για μια μόνιμη εκεχειρία.
Στην αμερικανική αποστολή συμμετείχαν, πέρα από τον αντιπρόεδρο, ο ειδικός απεσταλμένος του Λευκού Οίκου Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ. Το Ιράν εκπροσώπησαν ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ και ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, με τη συνολική αποστολή να αριθμεί περίπου 70 άτομα.
Πριν από την οριστική κατάρρευση των επαφών, ο εκπρόσωπος του ιρανικού ΥΠΕΞ Εσμαΐλ Μπαγαεΐ είχε αναφέρει ότι στο τραπέζι βρίσκονταν όλα τα βασικά ζητήματα: το στενό του Χορμούζ, το πυρηνικό πρόγραμμα, η άρση των κυρώσεων και η προοπτική οριστικού τερματισμού των εχθροπραξιών.
Το αγκάθι των πυρηνικών
Ο κ. Βανς επανήλθε στο ζήτημα της πυρηνικής δραστηριότητας του Ιράν, καθιστώντας σαφές ότι εκεί εντοπίζεται ο πυρήνας της διαφωνίας.
«Το γεγονός είναι απλά ότι χρειαζόμαστε επίσημη δέσμευση από την πλευρά τους ότι δεν θα επιδιώξουν να αποκτήσουν πυρηνικά όπλα και δεν θα επιδιώξουν να προμηθευτούν τα μέσα που θα τους επέτρεπαν να κατασκευάσουν (πυρηνικά όπλα) γρήγορα», επέμεινε ο Τζέι Ντι Βανς.
«Το ερώτημα είναι απλό: θα δούμε επίσημη δέσμευση από πλευράς των Ιρανών ότι δεν θα αναπτύξουν πυρηνικά όπλα — όχι μόνο σήμερα, όχι μόνο τα επόμενα χρόνια, αλλά μακροπρόθεσμα; Δεν την έχουμε δει ακόμη. Ελπίζουμε να τη δούμε», επέμεινε ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και το Στενό του Χορμούζ, κομβικής σημασίας θαλάσσια οδός για την παγκόσμια ενέργεια, το οποίο παραμένει ουσιαστικά κλειστό από την έναρξη των εχθροπραξιών, προκαλώντας αναταράξεις στις αγορές και ελλείψεις.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ήδη κινητοποιήσει ναυτικές δυνάμεις για την αποναρκοθέτηση της περιοχής, ενώ από την πλευρά τους οι Φρουροί της Επανάστασης προειδοποιούν για δυναμική αντίδραση σε κάθε απόπειρα διέλευσης πολεμικών πλοίων.
Ο πρόεδρος Τραμπ, μιλώντας σε δημοσιογράφους, εμφανίστηκε αδιάφορος για την έκβαση των συνομιλιών: «Το ίδιο μου κάνει», είτε κλειστεί είτε όχι συμφωνία με το Ιράν, δήλωσε παράλληλα στον Τύπο χθες ο αμερικανός πρόεδρος Τραμπ, ενώ ακόμη η διαπραγμάτευση βρισκόταν σε εξέλιξη στο Πακιστάν. «Τους νικήσαμε στρατιωτικά» και ό,τι κι αν γίνει «οι ΗΠΑ έχουν νικήσει», σημείωσε.
Βαρύ το τίμημα στον Λίβανο
Την ίδια ώρα, η σύγκρουση εξακολουθεί να προκαλεί ανθρώπινες απώλειες, ιδίως στον Λίβανος, όπου οι μάχες με τη Χεζμπολάχ συνεχίζονται.
Οι λιβανικές αρχές κάνουν λόγο για 2.020 νεκρούς και 6.436 τραυματίες από τις αρχές Μαρτίου, όταν η σύγκρουση επεκτάθηκε στη χώρα.
Μόνο το τελευταίο 24ωρο, ισραηλινά πλήγματα στον νότιο Λίβανο κόστισαν τη ζωή σε 18 ανθρώπους, ενώ ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε ότι έπληξε περισσότερους από 200 στόχους της Χεζμπολάχ.
Ιδιαίτερα αιματηρή υπήρξε η Τετάρτη, όταν αεροπορικές επιδρομές προκάλεσαν 357 θανάτους μέσα σε λίγες ώρες, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία.
Παράλληλα, διπλωματικές διεργασίες συνεχίζονται, με προγραμματισμένες επαφές μεταξύ Λιβάνου και Ισραήλ στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ, τις οποίες όμως απορρίπτει η Χεζμπολάχ.
Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου επανέλαβε ότι στρατηγικός στόχος του Ισραήλ παραμένει η διασφάλιση μιας ειρήνης «που θα διαρκέσει για γενιές».
