Γράφει ο Λάμπρος Παπαδής
Η συζήτηση περί πολιτικής επανεμφάνισης του Αλέξη Τσίπρα, με ορίζοντα τη δημιουργία νέου πολιτικού φορέα έως τον Σεπτέμβριο, δεν μπορεί να εξεταστεί αποκομμένα από το πρόσφατο παρελθόν. Αντιθέτως, η εμπειρία της αντίστοιχης πρωτοβουλίας του Γιώργου Παπανδρέου το 2015, με την ίδρυση του Κινήματος Δημοκρατών Σοσιαλιστών (ΚΙΔΗΣΟ) λειτουργεί ως σαφές και προειδοποιητικό παράδειγμα.
Ο πρώτος βασικός άξονας αφορά στη χρονική συγκυρία. Ο Παπανδρέου, μόλις τρία χρόνια μετά την αποχώρησή του από την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ και την πρωθυπουργία, επιχείρησε επιστροφή κουβαλώντας το βάρος του 2010 – το ΔΝΤ, το πρώτο μνημόνιο, την εκτόξευση του χρέους. Αντίστοιχα, ο Τσίπρας επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο του λιγότερο από μια δεκαετία μετά το 2015, μια χρονιά που εξακολουθεί να βαραίνει τον δημόσιο διάλογο.
Δεύτερος άξονας είναι η διαρκής επιστροφή στο «τραύμα» της διακυβέρνησης. Ο Παπανδρέου, έως τις εκλογές του Ιανουαρίου 2015, κλήθηκε να απολογηθεί επανειλημμένα για την προσφυγή στο ΔΝΤ, αντιμετωπίζοντας την έντονη κοινωνική δυσαρέσκεια. Το ίδιο μοτίβο επαναλαμβάνεται για τον Τσίπρα, ο οποίος εξακολουθεί να ερωτάται για το 2015, το δημοψήφισμα, τα capital controls και το τρίτο μνημόνιο. Όπως και στην περίπτωση Παπανδρέου, η αναδρομική απολογία λειτουργεί ανασταλτικά για μια πειστική επανεκκίνηση.
Τρίτος και καθοριστικός άξονας είναι η κοινωνική απήχηση και η πολιτική κόπωση. Το ΚΙΔΗΣΟ απέτυχε εκλογικά, καθώς δεν έπεισε ότι συνιστά κάτι πραγματικά νέο. Η ταύτιση με το παρελθόν υπερίσχυσε της υπόσχεσης ανανέωσης. Ο ίδιος κίνδυνος ελλοχεύει και για τον Τσίπρα. Αν ο νέος φορέας εκληφθεί ως ανακύκλωση προσώπων και πρακτικών, η προσπάθεια θα υπονομευτεί εξαρχής.
Τέλος, αναδεικνύεται το ζήτημα της πολιτικής αξιοπιστίας. Ο Παπανδρέου δεν κατόρθωσε να αποτινάξει πλήρως την ευθύνη για την είσοδο της χώρας στην κρίση. Αντίστοιχα, ο Τσίπρας καλείται όχι μόνο να εξηγήσει το 2015, αλλά κυρίως να αποδείξει τι διδάχτηκε από αυτό.
Το συμπέρασμα είναι σαφές: Εάν ο Τσίπρας κινηθεί με τις ίδιες λογικές και άμυνες, κινδυνεύει να εγκλωβιστεί σε μια επανάληψη.
Αν, όμως, επιλέξει ουσιαστική ανανέωση και στρατηγική μετατόπιση, ίσως κατορθώσει να σπάσει τον κύκλο. Η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται μηχανικά. Προειδοποιεί, όμως, με ένταση.
