Ο Λευκός Οίκος επαναφέρει στο προσκήνιο ένα ιδιαίτερα φιλόδοξο –και ταυτόχρονα αμφιλεγόμενο– σχέδιο: την αναβίωση της ιστορικής φυλακής του Αλκατράζ, με στόχο τη μετατροπή της σε ένα σύγχρονο σωφρονιστικό συγκρότημα υψίστης ασφαλείας.
Η πρόταση χρηματοδότησης
Η αμερικανική κυβέρνηση κατέθεσε αίτημα ύψους 152 εκατομμυρίων δολαρίων, εντάσσοντάς το στο σχέδιο προϋπολογισμού για το οικονομικό έτος 2027. Πρόκειται για ένα πρώτο βήμα που αφορά κυρίως τις αρχικές εργασίες αποκατάστασης και επαναλειτουργίας του νησιού ως φυλακής.
Ωστόσο, όπως συμβαίνει στις ΗΠΑ, τέτοιου τύπου δαπάνες δεν εγκρίνονται αυτόματα. Το Κογκρέσο των Ηνωμένων Πολιτειών είναι εκείνο που θα κληθεί να εξετάσει και να αποφασίσει εάν η πρόταση θα προχωρήσει ή θα απορριφθεί.
Το σχέδιο Τραμπ και οι επιδιώξεις
Η πρωτοβουλία συνδέεται άμεσα με παλαιότερη κατεύθυνση του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος ήδη από πέρυσι είχε ζητήσει την αξιοποίηση του νησιού για σωφρονιστικούς σκοπούς.
Τον περασμένο Μάιο, ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι κατευθύνει το Γραφείο Φυλακών, το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης και άλλες αρχές να «ανοίξουν εκ νέου ένα ουσιαστικά μεγαλύτερο και ανακαινισμένο Αλκατράζ, προκειμένου να στεγάσει τους πιο αδίστακτους και βίαιους παραβάτες της Αμερικής».
Η συγκεκριμένη στόχευση δείχνει πως η κυβέρνηση επιδιώκει τη δημιουργία μιας εγκατάστασης αυξημένης ασφάλειας, προσαρμοσμένης στα σύγχρονα δεδομένα, χωρίς όμως να χάνει τον αποτρεπτικό συμβολισμό που ιστορικά συνοδεύει το Αλκατράζ.
Από τουριστικό αξιοθέατο σε φυλακή
Σήμερα, το Αλκατράζ αποτελεί έναν από τους πιο δημοφιλείς προορισμούς στον κόλπο του Σαν Φρανσίσκο, προσελκύοντας εκατομμύρια επισκέπτες κάθε χρόνο υπό τη διαχείριση της Υπηρεσία Εθνικών Πάρκων των ΗΠΑ.
Η πιθανή μετατροπή του ξανά σε φυλακή εγείρει ερωτήματα όχι μόνο για το κόστος, αλλά και για τον αντίκτυπο στον τουρισμό και στη δημόσια χρήση του ιστορικού χώρου.
Η ιστορία της «απόδρασης χωρίς επιστροφή»
Η φυλακή του Αλκατράζ λειτούργησε από το 1934 έως το 1969 και είχε αποκτήσει τη φήμη της πιο απροσπέλαστης εγκατάστασης κράτησης στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η γεωγραφική της θέση –ένα απομονωμένο νησί με παγωμένα νερά και ισχυρά θαλάσσια ρεύματα– λειτουργούσε ως φυσικός φραγμός για κάθε απόπειρα απόδρασης. Επισήμως, δεν καταγράφηκε ποτέ επιτυχής διαφυγή, αν και πέντε κρατούμενοι θεωρούνται αγνοούμενοι και πιθανόν πνιγμένοι.
Ανάμεσα στους πιο γνωστούς κρατουμένους που πέρασαν από τα κελιά της συγκαταλέγονται ο Αλ Καπόνε και ο Τζέιμς “Ουάιτι” Μπάλτζερ.
Γιατί έκλεισε
Το ίδιο το Ομοσπονδιακό Γραφείο Φυλακών των ΗΠΑ έχει επισημάνει ότι η λειτουργία του Αλκατράζ ήταν οικονομικά ασύμφορη.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, το κόστος συντήρησης και λειτουργίας του ήταν σχεδόν τριπλάσιο σε σχέση με άλλες ομοσπονδιακές φυλακές, γεγονός που οδήγησε τελικά στο κλείσιμό του το 1969.
Ανοιχτά ερωτήματα
Η επαναφορά της ιδέας δημιουργεί έντονο προβληματισμό. Από τη μία πλευρά, υπάρχει η πρόθεση για ένα «σύμβολο αυστηρής ασφάλειας»· από την άλλη, τα πρακτικά ζητήματα κόστους, βιωσιμότητας και κοινωνικών αντιδράσεων παραμένουν ανοιχτά.
Το αν το Αλκατράζ θα επιστρέψει στον αρχικό του ρόλο ή θα παραμείνει ένα ιστορικό μνημείο και τουριστικός προορισμός θα εξαρτηθεί τελικά από τις πολιτικές ισορροπίες στην Ουάσιγκτον και τις αποφάσεις του Κογκρέσου.
