Το ΕΚΠΑ έχει τους περισσότερους «αιώνιους φοιτητές», αφού είναι το παλαιότερο πανεπιστήμιο της χώρας. Οι λιγότερο ενεργοί φοιτητές, που δείχνουν μικρότερο ενδιαφέρον για την απόκτηση πτυχίου, είναι αυτοί των παλαιών ΤΕΙ
Γράφει η Τέτα Τσετσέκου
Μετά τη νομοθετική «τακτοποίηση» του Μνημείου του Άγνωστου Στρατιώτη, έρχεται και η «τακτοποίηση» των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων. Δηλαδή, η διαγραφή 285.000 φοιτητών που έχουν ξεπεράσει τον χρόνο σπουδών της σχολής τους όσο και την παράταση που τους έδωσε ο νόμος 5224 του 2025 για να μη διαγραφούν.
Σύμφωνα με τη νομοθεσία, οι φοιτητές των πανεπιστημίων με έτος εισαγωγής το 2016 ή παλαιότερα διαγράφονται αυτοδικαίως από το τμήμα τους τον ερχόμενο Δεκέμβριο, μετά την ανάρτηση των αποτελεσμάτων της επαναληπτικής εξεταστικής του Σεπτεμβρίου του 2025.
Πλήττονται οι πλέον ευάλωτοι
Το μέτρο προκαλεί αντιδράσεις, καθώς θεωρείται άδικο και σκληρό, πλήττοντας κυρίως ευάλωτους φοιτητές. Αρκετοί το συνδέουν με ενίσχυση των ιδιωτικών πανεπιστημίων, ενώ οι πανεπιστημιακές σχολές επισημαίνουν την ανάγκη στήριξης των φοιτητών με αντικειμενικές δυσκολίες, αντί για την εφαρμογή τιμωρητικών πρακτικών.
Βεβαίως, υπάρχουν φοιτητές που πρέπει να διαγραφούν ως μέρος της εκκαθάρισης των μητρώων των πανεπιστημίων, μια διαδικασία που μπορούν να διεκπεραιώσουν τα ίδια τα ιδρύματα χωρίς την παρέμβαση του κράτους. Στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών (πρώην ΑΣΟΕΕ), για παράδειγμα, υπάρχει φοιτητής εγγεγραμμένος από το 1933. Στο Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ) από το 1938. Πρόκειται σαφώς για ιστορικές περιπτώσεις που απαιτούν άμεση εκκαθάριση, η οποία έχει ήδη δρομολογηθεί από τα πανεπιστήμια. Παράλληλα, υπάρχουν 1.344 φοιτητές για τους οποίους δεν μπορεί να προσδιοριστεί το έτος εγγραφής, καθώς δεν υπάρχουν φοιτητολόγια στα ιδρύματα που ήταν.
Το Πανεπιστήμιο Αθηνών έχει τους περισσότερους «αιώνιους φοιτητές», αφού είναι το παλαιότερο ΑΕΙ της χώρας. Οι λιγότερο ενεργοί φοιτητές, που δείχνουν μικρότερο ενδιαφέρον για την απόκτηση πτυχίου, είναι φοιτητές των παλαιών ΤΕΙ, τα οποία ενσωματώθηκαν σε κάποιο ΑΕΙ από το 2018. Οι περιπτώσεις αυτές πρέπει να επανεξεταστούν από τα ίδια τα ιδρύματα και όχι με οριζόντια μέτρα.
Τελικά, όμως, ακόμα και αν προσθέσουμε όλους αυτούς τους φοιτητές, δεν συμπληρώνεται ο αριθμός των 285.000 που συχνά αναφέρεται. Ο αριθμός αυτός ενδεχομένως να συμπληρώνεται εάν προστεθούν και οι φοιτητές με έτος εισαγωγής το 2016 και πριν, που δεν προσήλθαν στην τελευταία εξεταστική του Σεπτεμβρίου και πρόκειται να διαγραφούν τον Δεκέμβριο.
Τιμωρητικές πρακτικές και αποβολές φοιτητών
Δεν είναι όμως το μόνο αμφιλεγόμενο σημείο των νομοθετικών παρεμβάσεων του υπουργείου Παιδείας. Πανεπιστημιακοί επισημαίνουν ότι το δημόσιο πανεπιστήμιο είναι ανοιχτός χώρος κοινωνικής και πολιτιστικής δράσης. Η ποινή για παραπτώματα μικρής σημασίας, δεν πρέπει να στερεί το δικαίωμα στην εκπαίδευση.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι 15 φοιτητές της Αρχιτεκτονικής Σχολής του ΕΜΠ, οι οποίοι διώκονται για τη συμμετοχή τους στην κατάληψη που είχε αποφασίσει ο Φοιτητικός τους Σύλλογος την ημέρα της πανελλαδικής πανεργατικής απεργίας στις 14 Οκτώβρη. Με βάση τον νόμο (5224/2025) για τα ΑΕΙ τον οποίο ψήφισε η κυβέρνηση το καλοκαίρι, η ποινή για αυτό περιλαμβάνει εκτός των άλλων και αποβολή από το πανεπιστήμιο. Για τη στήριξή τους η Σύγκλητος του ΕΜΠ, υποστηρίζοντας το ομόφωνο ψήφισμα της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ, ζητά την απόσυρση όλων των κατηγοριών κατά των συλληφθεισών και συλληφθέντων φοιτητριών και φοιτητών. Ταυτόχρονα, κείμενο-δήλωση στήριξης των μελών ΔΕΠ της Σχολής Αρχιτεκτόνων έχει υπογραφεί σχεδόν από το σύνολο του διδακτικού προσωπικού: 52 καθηγητές και καθηγήτριες της Σχολής, 19 ομότιμοι, καθώς και 73 καθηγητές και καθηγήτριες από τις υπόλοιπες σχολές του ΕΜΠ.
«Απαιτούμε να σταματήσει τώρα κάθε πειθαρχική και ποινική διώξει εις βάρος των συλληφθέντων φοιτητών και να αρθούν τώρα όλες οι κατηγορίες», ανέφερε από την πλευρά του ο Βαγγέλης Χονδρόπουλος, εκλεγμένος στο Διοικητικό Συμβούλιο του Φοιτητικού Συλλόγου Αρχιτεκτονικής του ΕΜΠ. Η δίκη των φοιτητών έχει αναβληθεί για τις 2 Ιουνίου 2026.
Μακάρι να κάνω λάθος, αλλά το τελευταίο διάστημα διαφαίνεται μια προσπάθεια περιορισμού των ελευθεριών των πολιτών – και κυρίως των ενεργών πολιτών, εκείνων που επιμένουν να συνδυάζουν την ατομική στάση με τη συλλογική δράση. Περιορισμός δραστηριοτήτων στην πλατεία Συντάγματος, διαγραφές φοιτητών για ήσσονος σημασίας παραπτώματα- τη στιγμή που ακόμη και έγκλειστοι, καταδικασμένοι για εγκλήματα, διατηρούν το δικαίωμα στη φοίτηση. Το φαινόμενο αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα αν αναλογιστούμε ότι η Ελλάδα κατατάσσεται μόλις στην 48η θέση ανάμεσα σε 143 χώρες, σύμφωνα με τον Δείκτη Κράτους Δικαίου του World Justice Project για το 2025 – μια θέση που τη φέρνει οριακά πάνω από τη Γρενάδα, την Μποτσουάνα και τις Μπαχάμες. Τα στοιχεία αυτά δεν είναι απλώς αριθμοί, είναι αντανάκλαση μιας δημοκρατικής κόπωσης που διατρέχει την κοινωνία και υπενθυμίζουν την ανάγκη να υπερασπιστούμε ενεργά τα θεμελιώδη δικαιώματα, προτού αυτά καταλήξουν να θεωρούνται πολυτέλεια.
